Rozprawka to wypowiedź argumentacyjna. Piszący zajmuje stanowisko wobec problemu i przekonuje do niego czytelnika za pomocą argumentów i przykładów. W szkole podstawowej najczęściej piszesz rozprawkę z tezą, a w liceum także z hipotezą.
Budowa
- Wstęp z tezą
Wprowadzenie do problemu (1–2 zdania) i teza — jasne stanowisko, np. „Uważam, że warto mieć marzenia”. Przy hipotezie stawiasz pytanie lub przypuszczenie, które rozstrzygniesz w zakończeniu.
- Argumenty
Co najmniej trzy argumenty, każdy w osobnym akapicie. Argument to uzasadnienie tezy, a przykład (z lektury, historii, filmu, życia) go potwierdza. Najmocniejszy argument zostaw na koniec.
- Zakończenie
Podsumowanie argumentów i ponowienie tezy innymi słowami. Przy hipotezie — jej potwierdzenie albo odrzucenie.
Krok po kroku
- Ustal, czy temat wymaga tezy (stanowisko z góry) czy hipotezy (rozważanie).
- Wypisz w brudnopisie argumenty za i przeciw — łatwiej wybrać stronę, gdy widzisz obie.
- Do każdego argumentu dopisz konkretny przykład. Argument bez przykładu jest słaby.
- Ułóż argumenty od najsłabszego do najmocniejszego.
- Łącz akapity słowami, które pokazują tok myślenia: po pierwsze, ponadto, co więcej, najważniejsze jednak jest to, że…
- W zakończeniu nie dodawaj nowych argumentów — tylko podsumuj.
Przydatne zwroty
- Uważam, że…
- Moim zdaniem…
- Na poparcie tego stanowiska przytoczę…
- Po pierwsze…
- Kolejnym argumentem jest…
- Dowodem na to jest…
- Co więcej…
- Najważniejszym argumentem jest jednak…
- Przedstawione argumenty potwierdzają, że…
- Reasumując…
Najczęstsze błędy
- Teza niejasna albo zmieniona w trakcie pracy.
- Argumenty bez przykładów albo przykład streszczony zamiast skomentowany.
- Ten sam argument powtórzony innymi słowami.
- Zakończenie, które przeczy tezie.
Przykład
Marzenia towarzyszą ludziom od zawsze — jedni marzą o podróżach, inni o własnym psie albo o wygranej w zawodach. Uważam, że warto mieć marzenia, ponieważ dodają sił i nadają kierunek naszym działaniom.
Po pierwsze, marzenia motywują do pracy. Mój kolega z klasy od trzech lat marzy o tym, żeby grać w drużynie koszykówki. Dlatego codziennie po lekcjach trenuje rzuty na boisku za szkołą. W tym roku dostał się do szkolnej reprezentacji. Gdyby nie marzenie, nie miałby powodu, żeby tak ciężko ćwiczyć.
Sprawdź swoją pracę
- Jasna teza we wstępie
- Co najmniej 3 argumenty
- Przykład przy każdym argumencie
- Słowa łączące akapity
- Zakończenie potwierdza tezę